Przeszukując propozycję ćwiczeń można sięgnąć do ćwiczeń już istniejących i ogólnie dostępnych. [1]
Ćwiczenia te odnajdują zastosowanie w grupach przedszkolnych, świetlicowych lub innych i mogą służyć w diagnozowaniu wybitnych zdolności PP[2] jak również rozwijaniu ich u uczestników zabaw.
Łatwiejsze wersje poniższych ćwiczeń można zastosować w pracy z dorosłymi i traktować je jako „rozgrzewkę”.
Wskazówki metodyczne: …………..
- Słowa od A do Z –zabawa grupowa
Na karteczkach piszemy litery alfabetu i wrzucamy je do pudełka. Jeden z graczy losuje literę po czym, wszyscy piszą jak najwięcej słów zaczynających się na wylosowaną literkę. Wygrywa ten, kto napisze tych słów jak najwięcej i to on losuje kolejną literkę.
Ćwiczenie PP może wzbogacić tą zabawę o nowe elementy:
– Zgadywanie, jakie wyrazy napisali pozostali uczestnicy zabawy?
– Wskazanie jakie wyrazy zostały napisane dużą literą?
Oczywiście te dwa w/w punkty mają być wykonane z zamkniętymi oczami.
Sprawdza to trener, jako osoba prowadząca zajęcia. Może wygrać teraz ten, kto taką ilość wyrazów odgadnie.[3]
Rekwizyty: długopisy, kartki duże, kartki małe, pudełko lub naczynie
- Sokole Oko – zabawa grupowa
Na stole lub podłodze uczestnicy zabawy układają przedmioty (np. 7 – 15), które następnie ukrywają pod chustą lub obrusem. Mentor wyciąga jeden przedmiot. Po odsłonięciu uczestnicy mają odgadnąć, które przedmiotu brakuje.
Utrudnieniem w kolejnej fazie ćwiczenia PP jest odgadnięcie jaki przedmiot został zabrany przez prowadzącego bez odkrywania chusty. Można zacząć od kilku przedmiotów i stopniowo zwiększać ich liczbę.[4]
Rekwizyty: dowolne przedmioty, chusta lub obrus.
- Cukierkowy Król
Dużą ilość cukierków wsypujemy do słoja lub garnka. Prowadzący przed wsypaniem przelicza cukierki tak, aby uczestnicy zabawy nie znali ich liczby. Wygrywa ten, kto poda liczbę najbliższą ilości znajdujących się w pojemniku cukierków.[5]
Rekwizyty: cukierki, słój lub inne przezroczyste naczynie (tak aby dzieci uczyły się szacować ilość)
- Rysowanie po ciemku
Mentor nakłada maseczkę na oczy uczestnikowi wykonującemu polecenia. Kładzie przed nim kartkę i flamaster lub ołówek. Zadaniem uczestnika ma być narysowanie na kartce elementów wg poleceń prowadzącego.
Przykład:
„Na środku kartki narysuj dom (ściany, dach, okna, drzwi, komin). W prawym górnym rogu narysuj słoneczko. Na dole kartki narysuj trawę i trzy kwiatki. Na górze kartki narysuj dwie chmurki. Po prawej stronie domku narysuj drzewo. Po lewej stronie domku narysuj kota lub psa”.[6]
Następnie po wykonaniu zadania wykonawca zdejmuje opaskę i ogląda swoją pracę.
Trudniejszymi wersjami tego ćwiczenia są znane już rysowanie po śladzie narysowanym wcześniej przez mentora, przechodzenie ołówkiem czy mazakiem przez narysowany labirynt, zakreślanie kropek na kartce oczywiście z zamkniętymi oczami, nie znając ich wcześniejszego położenia.[7]
Rekwizyty: karki, mazaki, opaska lub maska na oczy
- Gra w kręgle
Zaczynamy od prostej gry w kręgle z otwartymi oczami. Następnym stopniem trudności będzie trafienie kręgli z opaską lub maską na oczach. Kolejnym stopniem może być przestawianie kręgli w różnych miejscach np. raz bardziej po lewej, po prawej a nie tylko pośrodku sali. Dobrze gdy zabawa odbywa się w większym pomieszczeniu. Można wykorzystać także mini kręgle i ułożyć je na stoliku, gdy nie dysponujemy przestrzenią.
Rekwizyty: kręgle, przydać się mogą zamiast kręgli także plastikowe butelki po napojach, piłka lub piłeczka.
- Odczytywanie Godziny
Można ćwiczyć w każdych okolicznościach. Można potraktować to jako zabawę grupową lub ćwiczyć w dwie osoby.[8]
Rekwizyty: zegarek lub telefon
- Pomysłowe Puzzle
Tniemy w różne figury obrazek, widokówkę lub zdjęcie. Układamy je przy stoliku podobnie jak puzzle z otwartymi i dalej z zamkniętymi oczami.[9]
Rekwizyty: pocięty na części obrazek, zdjęcie, widokówka
- Telepatia w porozumiewaniu się ze zwierzętami
Jeśli mamy zwierzątko w domu, w szczególności np. psa możemy próbować porozumiewać się z nimi bez słów. Na początku można wykorzystać gesty do poszczególnych komend, następnie do tego używać wzroku i myśli a później tylko myśli. Może być to ciekawe doświadczenie w kontaktach ze swoimi pupilami.[10]
- Odczytywanie emocji
Do odczytywania emocji, uczuć, nastrojów dobre mogą być zdjęcia ludzkich twarzy jako wycinki z gazet. Warto przeglądać także obrazy w różnych albumów wczytując się w ich „klimat” czy nastroje przedstawionych postaci. Oprócz czucia zapoznajemy się ze sztuką (w tym przypadku malarstwem) a także zapisując na kartce myśli, odczucia, refleksje ćwiczymy swoje umiejętności językowe. Dochodząc do wprawy możemy lepiej odczytywać emocje napotykanych ludzi.[11]
Rekwizyty: zdjęcia z gazet, ilustracje, reprodukcje obrazów
- Odczytywanie charakteru
Wykorzystując zdjęcia możemy próbować odczytywać charakter czyli główne cechy zachowania ludzi. Następnie warto przyglądać się ludziom podczas rozmów i sprawdzać w życiu czy wyciągnięte wnioski okazują się trafne. Kolejnym krokiem jest odczytanie charakteru różnych osób. Ważne aby starać się być obiektywnym i zwrócić uwagę na to czy patrzymy na kogoś poprzez swoje mocno zakorzenione „filtry” i oceny.
Warto także przyglądać się zwierzętom. Do tego dobrze mogą służyć kalendarze ze zwierzętami. Zdjęcia piesków są bardzo wyraziste emocjonalnie i można takie ćwiczenie użyć jako wstępne dla początkujących.
Kolejnym krokiem są oczywiście obserwacje na żywo.[12]
Rekwizyty: kalendarze ze zdjęciami portretowymi ludzkich twarzy i zwierząt
- Orientacja w terenie
Będąc na spacerze w nieznanym lub mało znanym miejscu można wyznaczyć sobie cel, gdzie mamy dojść. Wybór drogi np. na leśnym skrzyżowaniu powinien być intuicyjny. Zadaniem drugiej osoby jest sprawdzenie za pomocą mapy czy GPS poprawności wybranego kierunku. Dróg może być wiele, ale polecenia mogą być różne np.:
- wybierz najdłuższą drogę do celu (w oznaczonych ramach czasowych J),
- wybierz najkrótszą drogę do celu,
- wybierz drogę prowadzącą do strumienia,
- wybierz drogę prowadzącą do punktu widokowego
itp.
Można także ćwiczyć w odgadywanie obiektów znajdujących się przy drodze (zabytkowe miejsca, pomniki przyrody).
Pomimo, że posługujemy się narzędziami do nawigacji warto czasem sprawdzić, która droga dla nas może okazać się najdogodniejsza. Nie zawsze wiemy o korkach, remontach dróg itp. Warto w tym zakresie sprawdzać swoją intuicję.[13]
Rekwizyty: mapa, GPS, przewodnik turystyczny
- Odczytywania działania roślin leczniczych na organizm człowieka
Będąc na terenach zielonych, szczególnie w parkach krajobrazowych czy rezerwatach przyrody można napotkać wiele ziół. Proponowanym ćwiczeniem jest odczytywanie jaki wpływ mogą mieć wybrane rośliny na organizm człowieka. Można zrobić później zdjęcie nieznanej rośliny, poszukać jej nazwy w Internecie i wyczytać jakie jest jej oddziaływanie na ludzki organizm. Takim podejściem kieruje się zielarstwo intuicyjne, które odkrywa różne i mniej znane zastosowania roślin. Nie zalecane jest jednak eksperymentowanie z ziołami bez porady medycznej ale jako ćwiczenie PP można wykorzystać jak najbardziej.[14]
Rekwizyt: telefon z Internetem dostępnym w terenie
- Szukanie ukrytego przedmiotu – „ciepło – zimno”
Wybieramy konkretny przedmiot. Jedna osoba wychodzi za drzwi sali, aby nie mogła dostrzec, gdzie grupa zdecydowała się go ukryć. Po umieszczeniu przedmiotu w wybranym miejscu wołamy osobę zgadująca zza drzwi i używając słów: „ciepło”, „zimno”, „gorąco” lub „mróz”, kierujemy zgadującego we właściwe miejsce. Ćwicząc PP możemy dawać takie wskazówki coraz rzadziej. Będzie to dalsze rozwijanie intuicji.[15]
Można użyć wersji z budzikiem – „Tropiciele budzika” – lub innym tykającym zegarkiem czy grającą pozytywką. Na sygnał prowadzącego wybrany uczestnik zabawy lub wszyscy uczestnicy poszukują tego przedmiotu. Należy przy tym zachowywać się bardzo cicho. Jest to dobra zabawa ćwicząca słuch i skupienie uwagi.
Rekwizyt: wybrany przedmiot, tykający budzik
- Zgadnij o czym myślę?
Zabawa ta może mieć kilka wersji. Można wybrać:
- przedmiot znajdujący się w pomieszczeniu,
- zwierzę z określonej kategorii (ssaki, ptaki, owady, ryby itp.),
- zawód,
- region kraju,
- kolor,
- stolicę jakiegoś państwa itp.
Będzie zależało to od wiedzy uczestników, ale nie koniecznie. Przy rozwiniętym PP możliwe jest odczytanie wyrazu myślącego przez osobę prowadzącą.
- Kto ukrył piłkę? – zabawa grupowa
Uczestnicy zabawy siedzą w siadzie skrzyżnym lub na krzesłach w kole, blisko siebie. Jeden z uczestników jest poza kołem i nie widzi pozostałych, bo jest do nich odwrócony plecami. Na sygnał „start” podany przez prowadzącego, osoby siedzące w kole zaczynają sobie podawać małą piłeczkę. Na sygnał prowadzącego „stop” uczestnik, który akurat ma piłeczkę bardzo starannie zamyka ją w dłoniach. Również pozostali gracze zamykają dłonie udając, że ukrywają w nich piłeczkę. Osoba spoza koła ma odgadnąć kto rzeczywiście ukrył piłeczkę.[16]
Rekwizyt: mała piłeczka mieszcząca się w dłoniach lub w zastępstwie inny drobny przedmiot
- Przejście po kolorowych kółkach
Wycinamy ze sztywnego papieru kilka lub kilkanaście kolorowych kółek wielkości stopy. Układamy je w sali przed uczestnikiem z zasłoniętymi oczami. Jego zadaniem jest przejście po kolorowych kołach do końca. Może też podawać kolor kółek na których stawia stopę.
Można takie koła rysować kredą po chodniku będąc w terenie i w podobny sposób wykonać ćwiczenie.
Rekwizyty: kolorowe, papierowe koła
- Dwie prawdy i kłamstwo
Każdy z uczestników zabawy zapisuje na kartce dwa prawdziwe stwierdzenia na temat siebie i jedno nieprawdziwe np. swoje hobby, ile ma rodzeństwa, jak ma na imię jego babcia, jaka jest jego ulubiona potrawa, co lubi robić itd.
P: Moja babcia ma na imię Aniela.
F: Mój piesek wabi się Azorek.
P: Lubię jeść frytki.
Pozostali uczestnicy starają się odgadnąć, co jest fantazją a co prawdą. Odpytywany odczytuje i pokazuje kartę w ramach sprawdzenia i może poszerzyć prawdziwe stwierdzenia o swój komentarz.
Zabawa ta jest dobrą zabawą zapoznawczą.[17]
Rekwizyty: kartki, długopisy ołówki
- Lustro
Dwie osoby stają plecami do siebie. Jedna z nich wykonuje ruch prawą lub lewą ręką, prawą lub lewą nogą czy głową. Zadaniem drugiej osoby jest odgadnięcie, gdzie pojawił się ruch. Można zacząć od małego dystansu a później go zwiększać. U niektórych pole widzenia może być szerokie i będzie to ułatwieniem. Przy zwiększeniu odległości będzie to utrudnione. Można też od razu zasłonić oczy. Wtedy będzie to ćwiczenie ściśle związane z PP.[18] Dziecko, które odgaduje/odczytuje ruch drugiej osoby i wykonuje go w podobny sposób jako odbicie lustrzane, gdzie lewa strona staje się prawą a prawa lewą. Drugą opcją może być wskazanie poprzez opis słowny, gdzie i po jakiej stronie ciała został wykonany ruch patrząc z pozycji osoby go wykonującej.
- Gry planszowe
Przy grach planszowych z użyciem kostki do gry, tradycyjnej lub z np. z kolorami, można zasłonić jej widok podczas rzutu. Osoba grająca, nie rzucająca kostką ma szansę odgadnąć ilość oczek, kolor czy kształt jaki wypada na niej. Jeśli odgadnie, ma w swojej kolejce jeden dodatkowy rzut.
Rekwizyty: dowolne gry planszowe, kostki
- Kolejne i znane zabawy, których opisywać nie trzeba to „Ciuciubabka”, „Klasy”, łapanie piłki z zasłoniętymi oczami, slalom z zamkniętymi oczami, „Kółko i Krzyżyk”, „Statki” itp.
oprac. Grażyna A.